Even snel een nieuw paar sneakers bestellen en pas over twee weken betalen. Of die dure koptelefoon in drie termijnen afbetalen zonder dat je er iets voor hoeft te doen. Het klinkt ontzettend aantrekkelijk, en dat is precies waarom buy now pay later (BNPL) zo populair is geworden in Nederland. Maar achter het gemak schuilt een keerzijde die lang niet iedereen ziet aankomen.
Wat is buy now pay later precies?
Buy now pay later is een betaalmethode waarbij je een product direct ontvangt, maar de betaling uitstelt. In de meeste gevallen krijg je 14 tot 30 dagen de tijd om te betalen, of je kunt het bedrag in een aantal termijnen voldoen. De bekendste aanbieders in Nederland zijn Klarna, Riverty (het vroegere Afterpay) en in3. Je vindt deze opties bij vrijwel elke grote webshop als betaalmethode bij het afrekenen.
Het idee erachter is simpel: je hoeft niet meteen geld op je rekening te hebben om iets te kopen. Bij Klarna kun je bijvoorbeeld achteraf betalen binnen 30 dagen, of het bedrag in drie gelijke termijnen splitsen. Riverty biedt vergelijkbare mogelijkheden, en in3 is specifiek gericht op betalen in drie termijnen. Er wordt bij het afsluiten geen rente gerekend, waardoor het voor veel consumenten voelt als een gratis service.
Explosieve groei in Nederland
De cijfers liegen er niet om. In 2024 gebruikten Nederlandse consumenten BNPL-diensten voor maar liefst 53 miljoen online transacties, goed voor een totaalwaarde van 5,1 miljard euro. Dat is een stijging van 17 procent ten opzichte van het jaar ervoor. En de groei zet door: marktanalisten verwachten dat de Nederlandse BNPL-markt verdrievoudigt van 5 miljard euro in 2025 naar bijna 16 miljard in 2031.
Die populariteit is niet verwonderlijk. Achteraf betalen past perfect bij het koopgedrag van de moderne consument. Je kunt meerdere maten bestellen, thuis passen en alleen betalen wat je houdt. Bovendien voelt het niet als “lenen” omdat er geen rente bij komt kijken. Maar dat gevoel is bedrieglijk.
De verborgen kosten die snel oplopen
Zolang je op tijd betaalt, kost achteraf betalen inderdaad niets. Maar zodra je een betaaltermijn mist, verandert het plaatje drastisch. Bij bestellingen boven de 20 euro rekent een aanbieder als Riverty al 13,50 euro aan herinneringskosten. Voor bestellingen onder de 20 euro is dat 7,50 euro. Bij Klarna gelden vergelijkbare bedragen.
En het blijft niet bij die ene herinnering. Als je niet op tijd betaalt, volgen er meerdere aanmaningen, elk met extra kosten. Gemiddeld lopen de boetes op tot 15 tot 40 euro per aankoop. Doe je meerdere aankopen bij verschillende webshops via achteraf betalen, dan kunnen die kosten zich razendsnel opstapelen. Het is niet overdreven om te zeggen dat sommige mensen tientallen of zelfs honderden euro’s aan aanmaningskosten betalen voor aankopen die oorspronkelijk maar een fractie daarvan kostten.
Een opvallend gegeven: uit onderzoek blijkt dat bepaalde BNPL-aanbieders tot 40 procent van hun omzet halen uit boetes en incassokosten. Het verdienmodel is dus deels gebouwd op het feit dat consumenten te laat betalen. Dat geeft te denken.
Bijna een miljoen Nederlanders betalen te laat
Dit zijn geen uitzonderingen. In 2024 moesten bijna 900.000 klanten van de vier grootste BNPL-aanbieders in Nederland te late betalingskosten betalen. Dat is een enorm aantal mensen dat onbedoeld extra geld kwijt is aan iets dat gratis leek.
Schuldenproblematiek bij jongeren
De groep die het hardst wordt geraakt door de risico’s van achteraf betalen? Jongeren. Uit onderzoek van de Rijksoverheid blijkt dat 1 op de 3 jongeren regelmatig achteraf betaalt, terwijl ze tegelijkertijd aangeven bang te zijn voor schulden. Die tegenstrijdigheid zegt veel over hoe laagdrempelig en verleidelijk BNPL is.
De cijfers zijn zorgwekkend. In 2024 had 47 procent van de 18- tot 24-jarigen consumptieve schulden. Het Nibud signaleert dat 1 op de 5 jongeren betalingsproblemen heeft, en in 2024 hadden 19.000 jongeren tussen de 18 en 25 jaar een of meerdere geregistreerde betalingsachterstanden bij het BKR.
Nog schokkender: in 2023 vonden er naar schatting 600.000 BNPL-transacties plaats door minderjarigen, ondanks dat dit officieel niet is toegestaan. De leeftijdscontrole bij veel aanbieders was simpelweg niet waterdicht.
Het sneeuwbaleffect
Het probleem met achteraf betalen is het sneeuwbaleffect. Een jongere bestelt iets van 50 euro via Klarna. De betaaltermijn verstrijkt omdat het geld er even niet is. Er komt een aanmaning van 13,50 euro bij. Ondertussen is er bij een andere webshop ook iets besteld via Riverty. Ook die wordt niet op tijd betaald. Voor je het weet heb je voor drie kleine aankopen een schuld van meer dan 200 euro, inclusief boetes. En doordat het geen “echte lening” voelt, houden veel jongeren niet bij hoeveel ze eigenlijk nog moeten betalen.
Nieuwe EU-regelgeving brengt verandering
De Europese Unie heeft ingegrepen. Met de herziene Richtlijn Consumentenkrediet (CCD2) worden BNPL-diensten vanaf 20 november 2026 onder dezelfde regels gebracht als reguliere kredietverstrekkers. Dit heeft ingrijpende gevolgen voor de sector.
De belangrijkste veranderingen op een rij:
Verplichte kredietwaardigheidstoets. BNPL-aanbieders moeten voortaan een volledige kredietwaardigheidscheck uitvoeren voordat ze een achteraf-betaling toestaan. Dit betekent dat ze je financiële situatie moeten beoordelen op basis van de Nederlandse leennormen.
BKR-registratie. Alle BNPL-kredieten worden verplicht geregistreerd bij het BKR, ongeacht het bedrag. Dit is een enorme verandering, want tot nu toe werden achteraf-betalingen niet geregistreerd. Dat betekent ook dat een achterstand bij Klarna of Riverty straks zichtbaar is voor andere kredietverstrekkers, zoals banken.
Leeftijdsverificatie. Er komt een wettelijk verplichte leeftijdscheck. Jongeren onder de 18 jaar worden definitief uitgesloten van BNPL-diensten.
Informatieverplichting. Aanbieders moeten consumenten binnen 30 dagen informeren als er een betalingsachterstand is geregistreerd in het kredietregister. Daarnaast gelden er strengere regels voor reclame-uitingen.
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) krijgt het toezicht op de BNPL-sector. Dat betekent dat aanbieders zich aan dezelfde strenge normen moeten houden als banken en kredietverstrekkers.
Wat betekent BKR-registratie voor jou?
De verplichte BKR-registratie is misschien wel de grootste verandering voor consumenten. Tot nu toe kon je onbeperkt achteraf betalen zonder dat dit ergens werd vastgelegd. Vanaf eind 2026 wordt elke BNPL-transactie geregistreerd. Dit heeft directe gevolgen als je een hypotheek wilt afsluiten, een persoonlijke lening wilt aanvragen of een telefoonabonnement wilt afsluiten.
Heb je betalingsachterstanden bij een BNPL-aanbieder? Dan kan dat een negatieve BKR-registratie opleveren die vijf jaar zichtbaar blijft. Voor veel mensen is dit een eyeopener: die 50 euro die je vergat te betalen aan Klarna kan je jaren later nog dwarszitten bij het kopen van een huis.
Alternatieven voor achteraf betalen
Als je de risico’s van BNPL wilt vermijden maar toch flexibiliteit zoekt bij het betalen, zijn er gelukkig alternatieven.
Betaal met iDEAL en houd een buffer aan. De meest straightforward optie. Zorg dat je een financiële buffer hebt van minimaal een maand vaste lasten, zodat je aankopen direct kunt betalen zonder in de problemen te komen.
Gebruik je creditcard met automatische afschrijving. Een creditcard biedt ook uitstel van betaling (meestal 30-45 dagen), maar als je automatische afschrijving instelt, voorkom je aanmaningskosten. Bovendien is een creditcard wel gereguleerd en geregistreerd bij het BKR.
Spaar vooraf voor grotere aankopen. Het klinkt ouderwets, maar het is de meest schuldenvrije optie. Veel banken bieden spaardoelen aan in hun app waarmee je automatisch geld opzij zet.
Overweeg een kleine persoonlijke lening. Als je echt een groter bedrag nodig hebt, is een gereguleerde persoonlijke lening of mini-lening vaak transparanter dan meerdere BNPL-betalingen stapelen. Je weet precies wat de rente is, wat je maandelijks betaalt en wanneer je klaar bent. Bovendien wordt dit netjes geregistreerd, zodat je altijd overzicht houdt.
Achteraf betalen is niet per definitie slecht, maar het vraagt om discipline en bewustzijn. Als je het gebruikt, houd dan een overzicht bij van al je openstaande betalingen en zet reminders in je telefoon voor de betaaltermijnen. En bedenk altijd: als je het geld nu niet hebt, heb je het over twee weken waarschijnlijk ook niet.
